گیربکس al4 یک نوع گیربکس اتومات به شمار میرود که با 4 دنده مجزا کار میکند. این جعبه دنده اساسا اتوماتیک است اما میتوان به صورت دستی دندههای آن را تعویض کرد. گیربکس اتوماتیک al4 مشابه تمام گیربکسهای اتومات مزایا، معایب و مشکلات خاص خود را دارد. در این مقاله ضمن بررسی تاریخچه و نکات مهم درباره گیربکس 4 سرعته اتوماتیک، به ویژگیهای این جعبه دنده قدیمی خواهیم پرداخت.
گیربکس al4 چیست؟
گیربکس al4 (Automatisme Longitudinal 4) یک مدل گیربکس اتوماتیک 4 سرعته هیدرولیکی است که با واحد کنترل الکترونیکی (ECU) کار میکند. این نوع گیربکس در سال 1998 توسط کمپانی فرانسوی پژو به بازار معرفی شد، اما هماکنون روی بسیاری از خودروها، معمولا خودروهای قدیمیتر، تعبیه شده است. گیربکس اتومات al4 تعویض دنده خودکار و دستی دارد؛ اگرچه دندهها به صورت اتوماتیک تغییر میکند، اما راننده میتواند با استفاده از شیفترهای پدال یا حالت دستی هم دنده را تعویض نماید. گیربکسهای al4 به ساختار فشرده، تعویض دنده نسبتا نرم، وزن پایین، هزینه نگهداری مناسب و هماهنگی با موتورهای 1.6 و 2 لیتری شهرت دارند. البته حساسیت بالای آنها به کیفیت روغن از نکات مهم و کلیدی به شمار میرود.
اجزای گیربکس اتوماتیک al4
گیربکس al4 از اجزای مختلفی تشکیل شده است که شامل موارد زیر میشود:
- پوسته گیربکس از جنس آلومینیوم یا فولاد
- مبدل گشتاور شامل پمپ، توربین و استاتور
- دندههای سیارهای شامل دو مجموعه دنده
- دو صفحه کلاچ به همراه لنتهای اصطکاکی
- شیرهای هیدرولیکی
- واحد کنترل گیربکس (ECU)
- سنسورها شامل سنسور سرعت، دور موتور، فشار روغن و غیره
- روغن گیربکس اتوماتیک و پمپ آن
- پتانسیومتر دریچه گاز
- پینیون (رابط گیربکس و دیفرانسیل)
- کنتاکتور چند منظوره
گیربکس al4 ساخت کجاست؟
گیربکس اتوماتیک al4 نخستین بار در کشور فرانسه، توسط کمپانی سرشناس پژو توسعه و معرفی شد. به عبارتی مهندسان گروه خودروسازی PSA (Peugeot-Citroën) از بزرگترین خودروسازهای فرانسه سازنده این جعبه دنده محسوب میشوند. با این حال رفته رفته این مدل گیربکس تحت لیسانس فرانسه در برخی از کشورها نظیر چین یا حتی ایران مونتاژ شد.
نحوه عملکرد گیربکس al4
اگرچه امکان تعویض دنده دستی در گیربکسهای al4 وجود دارد، اما اساس کار این جعبه دنده تعویض خودکار دنده به کمک واحد کنترل گیربکس (ECU) است. فرایند تعویض دنده در گیربکس ای ال 4 به شرح زیر میباشد:
- در گام نخست راننده پدال گاز را فشار میدهد تا نیروی لازم برای حرکت خودرو فراهم شود.
- به طور همزمان واحد کنترل گیربکس (ECU) سیگنالی را به شیر برقیها ارسال میکند.
- با توجه به سرعت، شیر برقیها روغن هیدرولیک مناسب را به چرخ دندهها هدایت میکنند.
- در همین حین دنده مناسب با سرعت خودرو تعویض میشود تا به دنده مناسب برسد.
- در نهایت مبدل گشتاور، گشتاور و دور موتور را به دنده ها سپس چرخ دنده ها منتقل میکند.
گیربکس al4 روی چه خودروهایی است؟
گیربکس اتومات al4 روی خودروهای جدید کمتر تعبیه میشود؛ برخی از آشناترین خودروهای مجهز به گیربکس 4 سرعته اتوماتیک عبارتند از:
- پژو 207
- پژو 206
- پژو 307
- پژو 406
- سیتروئن C4
- سیتروئن Xsara Picasso
- رنو مگان
مزایا و معایب گیربکس al4
جعبه دنده al4 مثل بسیاری از گیربکسها مزایا و معایب خاص خود را دارد. برخی از مزایا و معایب این مدل گیربکس عبارت است از:
| مزایا | معایب |
| رانندگی نرم و راحت تعویض دنده روان مصرف سوخت پایین هزینه نگهداری مناسب | حساسیت بالا به روغن گیربکس استهلاک نسبتا زیاد بروز مشکل در تعویض دنده کشش نه چندان خوب |
عمر مفید گیربکس al4
به طور میانگین هر گیربکس AL4 حدود 150 هزار تا 200 هزار کیلومتر کار میکند؛ بعد از گذشت این بازه زمانی معمولا جعبه دنده مستهلک شده و نیاز به تعویض پیدا میکند. البته این اعداد قطعی نیست، چرا که عمر گیربکس اتومات al4 به نحوه نگهداری و رانندگی بستگی دارد. رعایت اصول نگهداری میتواند عمر گیربکس را تا چند هزار کیلومتر افزایش دهد. این در حالی است که عدم سرویس به موقع، استفاده از روغن گیربکس نامناسب و حتی رانندگی پرشتاب میتواند عمر مفید گیربکس را از کف تعیین شده کمتر کند.
مشکلات گیربکس al4
اگر مالک خودرویی با گیربکس 4 سرعته اتوماتیک هستید، باید مشکلات آن را در طول رانندگی بپذیرید. از رایجترین چالشهای رانندگی با گیربکس ای ال 4 میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سر و صدای زیاد حین فعالیت
- حساسیت شدید به کیفیت روغن گیربکس
- مشکل در جا نرفتن دندهها
- عمر کمتر نسبت به گیربکسهای مدرن
- دندههای محدود (فقط 4 دنده)
- استهلاک زیاد قطعات داخلی
گیربکس al4 یا dae؟
گیربکس dae یک نوع گیربکس اتوماتیک با قابلیت تعویض دنده دستی در همان حالت اتومات را دارد. این گیربکس بر خلاف al4 الکترونیکی، به صورت الکترونیکی و مکانیکی کنترل میشود. همچنین به جای 4 دنده، معمولا 5 یا 6 دنده دارد. در جدول زیر این دو نوع گیربکس به طور کامل مقایسه شده است:
| پارامتر | گیربکس al4 | گیربکس dae |
| نوع | اتوماتیک | دستی و اتوماتیک |
| تعداد دنده | 4 دنده | 5 یا 6 دنده |
| کنترل | الکترونیکی | الکترونیکی و مکانیکی |
| عملکرد در سرعت بالا | متوسط | خوب |
| مصرف سوخت | زیاد | نسبتا کم |
| دوام | متوسط | زیاد |
| تعمیر پذیری | آسان | دشوار |
| قیمت | پایین | بالا |
به طور کلی اگر هدف شما خرید یک خودروی اقتصادی با گیربکس ارزان و تعمیر پذیری راحت است، احتمالا گیربکس اتوماتیک al4 گزینه مناسب تری باشد. اما اگر صرف نظر از قیمت به دنبال جعبه دندهای با دنده زیاد، عملکرد عالی در سرعت های بالاتر، مصرف سوخت بهینه و دوام بالا هستید، گیربکس dae دست بالا را دارد.
قیمت گیربکس al4
گیربکسهای al4 جزو جعبه دندههای اتومات ارزان قیمت بازار هستند. البته قیمت این گیربکسها تحت تاثیر نو یا استوک بودن، برند سازنده، مدل گیربکس، داشتن یا نداشتن گارانتی و بسیاری از موارد دیگر قرار دارد. با این حال گیربکس ای ال 4 در دسته گیربکس های مقرون به صرفه قرار میگیرد.
گیربکس al4 خوبه؟
بستگی دارد؛ اگر به دنبال رانندگی با گیربکس اتوماتیک با قیمت مناسب هستید، به طوری که نگهداری ان هم هزینه زیادی در برنداشته باشد، انتخاب گیربکس al4 خوب و منطقی است. اما اگر به دنبال احساس رانندگی راحت با تعویض دنده نرم و شتاب عالی هستید، بهتر است به دنبال خرید ماشین هایی با گیربکس پیشرفته تر باشید.
علائم خرابی گیربکس اتومات al4
با در نظر گرفتن حساسیت زیاد گیربکس اتوماتیک al4 به روغن گیربکس باکیفیت، از طرفی اسهلاک بالا به خصوص در رانندگی پرشتاب، این جعبه دنده با مشکلات متعددی مواجه میشود. رایجترین مشکلات ناشی از گیربکس ای ال 4 عبارت است از:
- گاز هرز خوردن گیربکس
- روشن شدن دکمه اسنو
- عدم تعویض دنده با افزایش سرعت
- ضربه زدن هنگام تعویض دنده
- صدای غیرعادی گیربکس
- خارج نشدن از حالت P یا پارکینگ
- نشت روغن گیربکس اتومات
- از کار افتادن گیربکس اتومات
در صورت مشاهده هرگونه خرابی در گیربکس al4 کافی است به نوروزی گیربکس مرکز تعمیر گیربکس اتوماتیک مراجعه کنید.
